Proszę chwilę zaczekać, ładuję zdjęcia ...

       

Strona główna

  

kliknij, aby powiększyć

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  

LASY NAD WIGRAMI

  

  

Lasy Wigierskiego Parku Narodowego to północny fragment Puszczy Augustowskiej, która jest największym zwartym kompleksem leśnym w Polsce, a wraz z lasami Litwy i Białorusi tworzy największy obszar lasów na Niżu Europejskim, pokrywający prawie 3000 km². Szata roślinna Pojezierza Suwalskiego charakteryzuje się występowaniem licznych gatunków roślin borealnych (północnych) oraz brakiem niektórych ciepłolubnych gatunków drzew i krzewów. Do głównych gatunków drzew leśnych tworzących drzewostany parku należą sosna zwyczajna i świerk pospolity. Mniejsza rola przypada dębowi szypułkowemu, brzozie brodawkowatej, brzozie omszonej oraz olszy czarnej. Pozostałe gatunki drzew: osika, jesion, lipa, klon i wiąz występują jako gatunki domieszkowe w górnym, a grab w dolnym piętrze drzewostanów. Ogółem lasy pokrywają ponad 62 % powierzchni parku, jest to obszar o wielkości ok. 9,4 tys. ha.

  

Pomimo kilkusetletniej eksploatacji, lasy wigierskie zachowały swój puszczański charakter. Najbardziej zbliżone do naturalnych zbiorowisk leśnych są tu bory i lasy bagienne oraz olsy. Na niewielkim obszarze zachowały się także bory brusznicowe. Bardzo charakterystyczne dla lasów Wigierskiego Parku Narodowego jest rzadkie występowanie grabu na siedliskach typowych dla tego gatunku drzewa oraz stała obecność świerka we wszystkich niemal zbiorowiskach leśnych. Dominują tu lasy mieszane i bory mieszane. Wzdłuż cieków wodnych występują malownicze olsy i łęgi z bogato rozwiniętą roślinnością runa. W układzie przestrzennym zbiorowisk leśnych parku można wyróżnić dwa obszary. Pierwszy, leżący na północ od Czarnej Hańczy, powyżej jeziora Wigry, to obszar o zróżnicowanej konfiguracji terenu. Występują tu mozaika na ogół dość żyznych siedlisk ze świerkiem w górnym piętrze drzewostanów. Drugi obszar, leżący na południe od Czarnej Hańczy, jest znacznie mniej zróżnicowany. Jest to teren głównie sandrowy, przeważnie dość płaski, na którym dominują siedliska lasu mieszanego i boru mieszanego z górującą sosną.

  

Sosna zwyczajna była i jest nadal gatunkiem panującym na obszarze Wigierskiego Parku Narodowego, występuje na prawie 80% powierzchni leśnej parku. Swoją niezmienną rolę w drzewostanach wigierskich zawdzięcza przede wszystkim człowiekowi, który preferował ją w uprawach leśnych, ponieważ jej drewno było najbardziej poszukiwane. Jednogatunkowe drzewostany w parku sosna tworzy tylko na siedliskach boru bagiennego i boru świeżego z niewielką domieszką świerka i brzozy brodawkowatej.

  

Najbardziej dynamicznym gatunkiem drzewa w lasach parku jest świerk pospolity. Dominuje w drzewostanach na 12% powierzchni leśnej parku. Pomimo, że jest on od czasu do czasu nękany przez korniki, głównie kornika drukarza, to potrafi odrodzić się i zwiększać swój udział w drzewostanach - od boru mieszanego do lasu wilgotnego. Świerki w parku dorastają do 40 m wysokości i około 3 m obwodu.

 

Stosunkowo mało w lasach wigierskich jest dębu szypułkowego. Udział tego gatunku w drzewostanach WPN-u wynosi ok. 2,3%. Choć w czasach pierwotnych tworzył na tym terenie drzewostany świerkowo – dębowe, a jeszcze do XIX wieku wokół jeziora Wigry liczne były „dumbrowy” (dawne drzewostany dębowe), to obecnie dąb występuje głównie w formie domieszkowej.

  

Na terenach z wysokim poziomem wód gruntowych panuje olsza czarna. Jest głównym gatunkiem w olsie, gdzie najczęściej występuje z domieszką brzozy omszonej i świerka. Szczególnie dobrze olsza czarna czuje się na terenach z lekko obniżoną wodą gruntową i murszejącym na powierzchni torfem. Wykazuje tu bardzo dobry wzrost i wkracza na tereny dotąd bezleśne (trzcinowiska, szuwary), zwiększając w ten sposób areał powierzchni leśnej parku.

  

Częstą domieszkę w lasach parku na zróżnicowanych siedliskach stanowi brzoza brodawkowata. Na siedliskach bagiennych i wilgotnych zastępuje ją brzoza omszona. Samodzielnie brzoza tworzy drzewostany na 2,9% powierzchni leśnej parku.

  

Coraz więcej drzew osiąga w parku wymiary pomnikowe. W okolicach Krzywego rośnie brzoza omszona o obwodzie 257 cm, która uznawana jest za najgrubszą w polskich parkach narodowych. Wymiar ten nie jest co prawda imponujący w porównaniu z innymi drzewami, ale dla tego gatunku brzozy jest zbliżony do największych. Na uwagę zasługuje również wierzba krucha, rosnąca w Sobolewie nieopodal Czarnej Hańczy. Jej obwód wynosi 590 cm i również jest uznawana za najgrubszą wierzbę kruchą, rosnącą w polskich parkach narodowych. W lasach Obwodu Ochronnego Lipniak rośnie grupa modrzewi, która góruje wśród innych drzew. Choć nie jest to gatunek drzewa rodzimy dla WPN-u, to czuje się tu bardzo dobrze. Wysokość modrzewi dochodzi do 37 metrów. W Obwodzie Ochronnym Gawarzec rośnie najgrubszy „parkowy” dąb, jego obwód ma 440 cm, a wysokość wynosi 34 m. Na uwagę zasługują również stare sosny w okolicach Krzywego i w Obwodzie Ochronnym Lipowe. Obwód najgrubszej z nich wynosi 294 cm, a wiek dochodzi do 300 lat. Wymiary „pomnikowe” mają także: wiąz z Gawarca (obwód 345 cm), jesion wyniosły w Wasilczykach (obwód 261 cm), lipa drobnolistna na Jastrzębach (obwód 320 cm), świerk pospolity w Obwodzie Ochronnym Lipowe (obwód 312 cm) i lipa drobnolistna z Wysokiego Mostu (obwód 460 cm).

  

W lasach Wigierskiego Parku Narodowego najliczniejszą grupę siedlisk leśnych stanowią grądy. Są to wielogatunkowe i wielowarstwowe zbiorowiska leśne występujące na żyznych glebach gliniastych. W drzewostanach grądowych dominują: dąb szypułkowy, lipa drobnolistna i potężne świerki. W wielu przypadkach warstwa podszytu i runo zachowały cechy zbiorowisk bliskie naturalnym. W grądach parku licznie występują gatunki roślin chronionych i rzadkich, np.: wawrzynek wilczełyko i lilia złotogłów. Duży udział w lasach wigierskich ma subborealny bór mieszany. Siedlisko to jest bardzo niejednorodne, z różnym udziałem świerka w drzewostanie. Drzewostan tworzy przede wszystkim sosna z niewielkim udziałem brzozy brodawkowatej i sporadycznie występującym dębem szypułkowym. Dolne piętro drzewostanu buduje świerk.

  

Wzdłuż dolin rzecznych i w lokalnych, często rozległych, zagłębieniach terenu, z dala od otwartego lustra wody, występują olsy. Drzewostan buduje tu olsza czarna i brzoza omszona, inne gatunki drzew pojawiają się rzadko i w niewielkich ilościach. Bardzo charakterystyczne dla olsów są kępy powstające wokół pni drzew, tworzące się pod wpływem wahań poziomu wody gruntowej.

  

Na silnie uwodnionych glebach, w dolinach rzek i strumieni oraz na obrzeżach olsów rosną łęgi. Na tym żyznym siedlisku występuje głównie olsza czarna ze świerkiem i brzozą omszoną, czasami w małych ilościach występuje jesion i czeremcha. Łęgi są okresowo w ciągu roku podtapiane lub zalewane.

  

Bardzo cennym zbiorowiskiem leśnym w parku jest bór bagienny, występujący z reguły w zatorfionych, bezodpływowych zagłębieniach terenu lub na obrzeżach sucharów. Drzewostan zbudowany jest głównie z luźno rosnącej sosny, często z udziałem brzozy omszonej. Bory bagienne pełnią bardzo istotną rolę w ekosystemach leśnych parku, są naturalnymi obszarami retencji wód.

 

Niewielka część ekosystemów leśnych (ok. 3% powierzchni lasów) została objęta ochroną ścisłą. W tych fragmentach wigierskich drzewostanów „gospodaruje” wyłącznie przyroda. Na większości obszarów leśnych parku prowadzi się zabiegi ochronne, których nadrzędnym celem jest przywrócenie naturalnego dla poszczególnych siedlisk składu gatunkowego drzewostanów, ich zróżnicowania wiekowego i przestrzennego. Stopniowa przebudowa drzewostanów jest prowadzona w parku zgodnie z naturalnymi procesami zachodzącymi w zbiorowiskach leśnych. Sadzonki młodych drzew – właściwych dla danego siedliska - są wprowadzane przede wszystkim w miejscach, gdzie z różnych przyczyn, takich jak: wiatrołomy, wywroty, obumieranie na skutek anomalii klimatycznych, żerowanie owadów lub zasiedlenie przez pasożytnicze grzyby, powstały przerzedzenia i luki. Jednocześnie część obumarłych drzew pozostawia się w lesie do naturalnego rozkładu. Martwe drzewa są bezcenne dla ekosystemów leśnych parku. Próchniejące drewno jest środowiskiem życia wielu organizmów: grzybów, roślin i zwierząt. Prowadzone przez park zabiegi ochronne przyczyniają się do utrzymania w lasach równowagi ekologicznej i zwiększają ich różnorodność przyrodniczą.

  

  

  

     

dalej